انتخاب جلای چوب

انتخاب جلای چوب

انتخاب جلای چوب

انتخاب یک رویه شفاف محافظ کننده برای محصول چوبی تان و ظاهر آن حیاتی و حساس خواهد بود . بسیاری از سازندگان محصولات چوبی در مورد انتخاب رویه پایانی وقت و تامل لازم را خرج نمی کنند و دم دست ترین قوطی جلای پلی یورتانی را اعمال می کنند. با وجود آنکه پلی یورتان می تواند انتخاب فوق العاده ای برای پوشش های چوب باشد ولی نباید غافل شد که انتخاب های دیگری نیز وجود دارند که می توانند در شرایط خاص عملکرد بهتری ارائه دهند .

اگر پلی یورتان را انتخاب می کنید گزینه های متعددی پیش روی خواهید داشت. دوست دارید براقیت بالا، متوسط یا پایین (نیمه مات) باشد؟ برس خور یا مالشی؟ پایه آب یا روغنی؟

پوشش پایانی مناسب با توجه به دو فاکتور اصلی صورت می گیرد: ظاهر مورد نظر و کاربردش.

شما نمی توانید از یک پوشش بر پایه شیلاک برای میز غذاخوری استفاده کنید زیرا این زرین در برابر ضربه های بشقاب بچه هایتان برروی میز هنگامی که گرسنه هستند مقاومت نخواهد داشت و ممکن است نوشیدنی های مختلف رویش ریخته شود. از طرف دیگر نیز پلی یورتان با جلای بالا برای یک عتیقه چوبی مناسب نیست و حس قدیمی بودن را از آن می گیرد.

با اینکه انتخاب های اشتباه زیادی برای یک پروژه مشخص وجود دارند، پیدا کردن یک گزینه یکتا و بی نقص نیز ممکن نیست مگر آنکه قصد بازیابی شرایط اولیه یک عتیقه را داشته باشد و در این مورد انتخاب شده وابسته به زیبایی شناسی هنری و راحتی کار نیز خواهد بود به علاوه باید ملاحظات مربوط به ظاهر و دوام لحاظ شود.

با این اوصاف شما چگونه انتخاب می کنید؟ در ادامه نگاهی خواهیم انداخت به چند نمونه از پوشش های شفاف و محافظ چوب که در دسترس هستند و میزان مناسب بودن آنها برای پروژه های مختلف چوبی را ارزیابی می کنیم . شایان به ذکر است که ممکن است قبل از انتخاب نهایی یک محصول قصد داشته باشید چند مورد از گزینه ای موجود را روی نواحی پنهان قطعه امتحان یا برروی یک پروژه مشابه اعمال کنید و در نهایت با مقایسه ظاهر دو نمونه بعد از خشک شدن اقدام به خرید نمایید.

انواع رویه ها
این پوشش عموما در 5 دسته کلی جای می گیرند: شلاک، لاک الکل، وارنیش، روغن و پایه آب

شلاک

شلاک قدیمی ترین نوع از پوشش های رویه ای مدرن محسوب می شود . این رزین از ترشحات شلاک بدست می آید این حشرات در هند و آسیا زندگی می کنند .بعد از جمع آوری رزین آن را می شورند و سپس خشک می کنند. ماده حاصله در ادامه تصفیه شده و گرما داده می شود و در نهایت به صورت flakeهای کوچک در می آید. flakeها در الکل دناتوره حل و به عنوان رویه محافظ مصرف می شوند.

شلاک در حالت آماده قابل خریدن است ولی زمان انبارداری آن بسیار محدود در حد دوماه می باشد. من متوجه شده ام که شلاک آماده به صورت عمده در لوازم خانگی فروشی ها یافت نمی شود مگر در غالب اسپری ولی آن را می توان به راحتی در کارگاه های چوب و مراکز خرید وسایل بخاری پیدا کرد. اگر شلاک آماده خریداری می کنید به تاریخ تولید آن حتما توجه کنید که عموما در انتهای قوطی چاپ می شود. اگر قرار نیست آن را تا 6 ماه پس از تاریخ تولید استفاده کنید، خریداری نکنید.

شلاک های آماده در برش های مختلف از رزین جامد فروخته می شوند به عنوان مثال یک قوطی  یک کوارت در نسبت یک پوند یعنی یک چهارم پوند از شلاک در یک کوارت حلال، حل شده است . اگر شلاک آماده بخرید ممکن است لازم شود آن را با مقدار مساوی از حلال دناتوره رقیق کنید تا برش اش نصف شود و به وزن مطلوب برسد.

اگر زمان انبار داری مهم است، flakeهای خشک را تهیه و تنها به نسبتی که برای مصرف فوری نیاز دارید با حلال ترکیب کنید. تعداد زیادی پیک تعمین کننده شلاک خشک وجود دارند که می توانید آنها را در تجهیزات فروشی کارگاههای چوب پیدا کنید.

راهنمای کامل به منظور ترکیب شلاک خشک و حلال بعد از خرید در اختیارتان قرار خواهد گرفت .

شلاک کاملا شفاف نیست و به خاطر ته رنگ کهربایی خود باعث می شود پوشش کمی عمق دار به نظر برسد هم چنین فاقد هرگونه نرم کننده یا ماده شیمیایی می باشد. هم چنین هر لایه از آن به لایه زیرین نفوذ می کند برخلاف بسیاری از پوشش  ها که روی همدیگر سوار می شدند. این قابلیت ترمیم پوشش رویه ای شلاک در حالتی که خش برداشته یا کثیف شده باشد را تسهیل می کند. شلاک بسیار سریع خشک می شود و به همین دلیل پتانسیل جذب گرد و خاک ندارد و زمان اعمال آن کوتاه است . اگر لازم باشد می توان تعداد زیادی از وسایل را در یک بعد از ظهر پوشش داد.

فایده دیگر شلاک این است می توان از آن به عنوان پوشش و درزگیر بهره برد و می تواند در برابر نا خالصی های چوب مقاومت بالایی داشته باشد. اگر تا به حال اقدام به پوشش دادن مجدد یک میز قدیمی کرده باشید، میزی سال ها با اسپری های حاوی سیلیکون تمیز می شده است، حتما متوجه شده اید که نمی توان از وارنیش پلی یورتان استفاده کرد و پوشش یکدستی حاصل نمی شود. شلاک هم می تواند به عنوان لایه رویه ای وهم به عنوان درزگیر زیر بقیه پوشش ها اعمال شود.

در چه حالتی ممکن است شما نخواهید از شلاک استفاده کنید؟ یکی از دلایل اصلی همان شلف لایف کوتاه می تواند باشد که قبلا نیز بحث شد. بسیاری از کارگران نیز ترجیح می دهد از یک پوشش تک جزئی استفاده کنند چون راحت تر است شلاک هم چنین مقاومت پایینی در بحث  لکه پذیری دارد و امکان دارد حلقه های آب (آبی که به ته لیوان می چسبد) روی آن از خود رد به جای بگذارند. پس همانطور که قبلتر نیز به آن اشاره شد شلاک نمی تواند گزینه مناسبی برای  میز صبحانه یک خانواده فعال باشد.

 ولی اگر لکه ها و اثر آب مهم نیست با ترکیب کردن شلاک با حلال برایتان زحمتی ندارد ،سخت است . که قید جلای زیبا و پایدارش را بزنید.

لاک الکل

اگر تا به حال وسایل خانگی تولید شده در کارخانجات صنعتی را خریده باشید. پوشش آن به احتمال زیاد از لاک الکل بوده است. برای پوشش دهندگان عمده وسایل چوبی، مانند تولید مبلمان، لاک الکل جزو بهترین گزینه هاست. از فواید آن می توان گفت که درمدت بسیار کوتاه (حدود 15 تا 30 دقیقه ) خشک می شود و گرد و خاک به خود نمی گیرد لاک الکل کاتالیستی بسیار مقاوم است و لک و خش نمی گیرد(لکه استکان نیز رویش نمی ماند).

لاک الکل باید اسپری شود روی سطح تجهیزات حرفه ای اسپری سرمایه زیادی می خواهد ولی ماشین های اسپری حجم بالا – فشار پایین برای کاربر خانگی و پوشش دهنده پاره وقت موجود می باشد تجهیزات اسپری باید به خوبی نگه داری شود و به دقت کنترل شود تا بتواند پوششی یکدست فراهم کند. کنترل نامناسب فشار هوا و سیال یا رطوبت در مجرای هوا می تواند به نا یکنواختی ایجاد سطوح زبر ،چاله و دیگر مشکلات بینجامد.


وارنیش

انواع مختلفی از وارنیش های روغنی داریم که اکثر آن ها با روغن و رزین گیاهان درست می شوند تمام شان در برابر رطوبت مقاوم هستند و دوام بالایی در عدم لکه پذیری نشان می دهند. وارنیش های مدرن شامل آلکید ،فنولی،پلی یورتان می شوند. این وارنیش ها برس خوری مناسبی دارند و کار برای تازه کاران حتی برای پوشش رویه ای وادن راحت است. بااینکه سرعت پایین خشک شدن اعمال آن را تسهیل می کند ولی باعث می شود گرد و خاک روی پوشش بنشیند. یک محیط تمیز و بدون گردوخاک برای حاصل شدن یک پوشش تمیز و یکدست ضروری می باشد.

نکته منفی دیگر در مورد وارنیش ها این است که هر لایه از پوشش از لایه زیرین خود قابل تشخیص است. هر لایه باید به مقدار مختصری با سمباده اصلاح سطحی شود تا لایه بعد به خوبی رویش بچسبد . این اثر لایه پوشش وادن عیوب رویه ای را سخت می کند. اگر یک لایه یا بیشتر را بشکافید یک خط بین مرز لایه ها پدیدار می شود. با این وجود نمی توان از وارنیش روی برگرداند چراکه مقاومت بالایی در برابر فرسودگی،گرما و رطوبت دارد. تمام این ویژگی ها برای اثاث منزل و لوازم دیگر که مورد استفاده مداوم هستند ضروری است و وارنیش را به گزینه مناسبی تبدیل می کند توجه داشته باشید که بیشتر وارنیش ها دارای ته رنگ کهربایی هستند و در اثر گذشت زمان به زردی متمایل می شوند پس بهتر است آن را برروی چوب های تیره به کار برد تا چوب های روشن و سفید .

اگر برای کاربرد هوای آزاد به چوب وارنیش می زنید حتما از یک وارنیش تیر آهنی با کیفیت استفاده کنید وارنیش تیرآهنی یک نوع از وارنیش های فنولی می باشد که فرمولاسیون برای افزایش انعطاف پذیری دستکاری شده و بهبود یافته است. بدیت ترتیب در اثر انقباض و انبساط چوب با تغییر دما مشکلی ایجاد نمی شود. بسیاری از تولید کنندگان این وارنیش ها در محصولات خود از ترکیبات ضد uvبهره میگیرند تا مقاومت فوری پوشش بالا رود.

رویه های روغنی

برخلاف دیگر رویه های که تا به حال در این مقاله بحث شده است رویه های روغنی تشکیل یک لایه محافظ روی چوب نمی دهند بلکه به درون الیاف چوب نفوذ می کنند . رویه های روغنی به راحتی   اعمال می شوند . با یک کهنه روی سطح بمالید مقداری بهش زمان بدهید تا نفوذ کند سپس مقدار اضافی اش را پاک کنید . عموما اعمال باید چندبار صورت بگیرد و توصیه می شود یک بار یا دوبار این عمل تکرار شود(چون که بر اثر گذشت زمان روغن خشک و ناپدید می شود.)

رویه های روغنی محافظت زیادی از چوب نمی کنند چون لایه ضخیمی برروی آن تشکیل نمی دهند. بهرحال نفوذ روغن در چوب باعث بهبود زیبایی طبیعی آن می شود. رویه های روغنی برای آن دسته از اثاثیه مناسب هستند که زیاد در معرض استفاده نیستند مانند اثاث اتاق خواب یا دکورهای نمایشی.

انتخاب های موجود برای روغن موجود در رویه های روغنی عبارتند از روغن بزرک ،روغن جلا و مخلوط روغن و وارنیش که با نام تجاری روغن دانمارکی یا teak oilفروخته می شوند اگر از روغن بزرک استفاده می کنید بهتر است نوع جوشیده آن را تهیه کنید زیرا حاوی خشک کن هایی می باشد که فرآیند کند خشک شدن را تسریع می بخشند.

تانگ اویل (روغن جلا ) مقداری از روغن بزرک مقاوم تر می باشد و در نتیجه شاید لازم نباشد هر سال آن را روی محصول تجدید کرد مگر اینکه ظاهر آن به خاطر فرسایش از دست برود. تانگ اویل از روغن بزرک جوشیده شده دیرتر و کند تر خشک می شود و نیازمند اعمال چندگانه می باشد تا رویه مناسب و یکدست حاصل شود.

رویه های پایه آب

اگر شما از درصد بالای گازهای فرار حاصل از حلال ها در وارنیش های سنتی ناراضی هستید و نگران محیط زیست می باشید یا اگر به بوی بد حاصل از حلال ها حساسیت دارید می توانید به سراغ رویه های پایه آب بروید. رویه های پایه آب از اجداد خود (رویه های روغنی) اشتعال پذیری کمتری دارند و سمی نمی باشند. همچنین این رویه ها گزینه مناسبی برای استفاده و سرگرمی بچه ها با چوب محسوب می شود. در صورتی که کارگاه اش نزدیک خانه تان می باشد بهتر است از رویه های پایه آب استفاده کنید. این مواد مشکلات مربوط به بخار حلال ها را ندارند ولی به هر حال نباید از تهویه مناسب کارگاه در حین اعمال و خشک شدن غافل شد.

این فواید همه جانبه نیستند اعمال رویه ای پایه آب سخت تر می باشد. آنها شره می کنند و تمایل بیشتری برای نشان دادن رد برس بروی فرد دارند و در نهایت جلای بالایی نخواهند داشت ویژگی ای که در بسیاری از رویه ها بدنبالش می باشیم.

محافظت از رویه

واکس به تنهایی برای محافظت از سطح چوب پیشنهاد نمی شود زیرا محافظت کمی دارد و پاک کردن آن روی سطح بدون سمباده عمیق کشیدن تقریبا غیر ممکن است. بهرحال استفاده از یک یا دولایه خمیر واکس با کیفیت از رویه شما محافظت خواهد کرد و باعث بهبود ظاهر آن خواهد شد. با کاهش مقاومت از وسایل خانه.

اجسام در اثر برخورد با رویه خش و خراش کمتری می اندازند هم چنین واکس با پر کردن خراش های کوچک رویه به آن براقیت مطلوبی می بخشد.

به دنبال یک واکس مرغوب بگردید که حاوی واکس کار نوبا باشد. این نوع از واکس ها سخت تر هستند و دوام بیشتری دارند. واکس کارنوبا به قدری سخت است که در هنگام تولید آن را با واکس های نرم دیگر ترکیب می کنند به خاطر داشته باشید تنها یک فیلم نازک از واکس برای رسیدن به نتیجه مورد نظر لازم است پس نگران سمباده زدن بعد از خشک شدنش نباشید.